Hefur næring áhrif á geðheilsu okkar?

Þegar hungur steðjar að langar okkur í eitthvað að borða. Við viljum fá eitthvað gott í kroppinn, borðum og höldum svo áfram með lífið. Við erum ekki alltaf að hugsa um hvað er okkur fyrir bestu er kemur að fæði. Og kanski ekki margir sem leiða hugann að því að það sem þeir neyta þann daginn á einhvern þátt í þeirri andlegu líðan sem þeir upplifa. Og því síður að við leiðum hugann að því að það sem við borðum í dag getur haft áhrif á líðan okkar á morgun og alveg upp í 72 tíma frá neyslu...

Þeir sem drekka kaffi þekkja flestir þessa "hressandi" tilfinnigu sem kaffið gefur. En það er ekki þar með sagt að það sé að gera okkur gott í raun og veru. Það er sumt sem við finnum mjög auðveldlega fyrir. En er kemur að hveiti eða öðrum fæðutegundum sem er minna vitað um í þessu samhengi þá áttum við okkur ekki alltaf á áhrifunum. Hvítt hveiti er til dæmis fæðutegund sem er oft til vandræða. Eins má nefna hvítan sykur, mjólkurafurðir, glútein, fæðu sem inniheldur aukaefni af einhverju tagi og gervisætu. Þetta eru nokkur dæmi en einnig er þetta einstaklingsbundið. Það sem er eins manns bani er annars manns brauð segir einhvernsstaðar, það er eitthvað til í því.

Í líkama okkar eru boðefni. Þessi efni bera að mörgu leyti ábyrgð á líðan okkar. Ef ójafnvægi er á þessum boðefnum þá líður okkur ekki vel. Þetta getur komið fram á fleiri en einn hátt en algegnustu einkenni eru orkuleysi, einbeitingarskortur, spenna, svefnvandamál, depurð og óseðjandi löngun í ákveðnar fæðutegundir eða "fæðuóþol".

Til að hafa þessi boðefni í lagi þurfum við að borða vandað og gott fæði. Við þurfum að átta okkur á mögulegum óþolum hjá okkur og vinna okkur út úr þeim. Það getur oft reynst erfitt og þá er mikilvægt að leita til meðferðaraðila sem getur aðstoðað við slíka hluti.

Mikilvægt er að borða fæði sem samansett er úr hollu hráefni sem er ræktað án eiturefna og tilbúins áburðar. Fæðuvalið á að vera lifandi og ferskt og sem minnst unnið. Best er að vinna fæðið frá grunni sjálfur. Annað sem er ekki síður mikilvægt er að fá nóg af góðum próteinum.

Það sem oft reynist vera grunnur að ójafnvægi í boðefnabúskap líkamans er að ekki er nægilegt magn af próteinum í fæði viðkomandi. Þá vantar okkur aminósýrur og ójafnvægi myndast. Oft má rekja þetta til einhverra breytinga í fæðu viðkomandi, ss. megrunar þar sem fita og protein eru ekki næg. Getur þetta orðið að vítahring þar sem vöntun á aminosýrum veldur ójafnvægi á taugaboðefnum og ójafnvægið síðan jafnvel valdið ákveðnum ranghugmyndum hjá viðkomandi. Algengt er til dæmis að sjá þetta hjá konu sem hefur farið í stranga megrun. Það er mjög algengt að þá fari að skorta ákveðna aminósýru sem þarf til að við framleiðum serotonin, sem er eitt af mikilvægum boðefnum í heila, og getur þetta framkallað lágt sjálfsmat. Þá fer viðkomandi að taka harðar á málunum og ákveður að grenna sig enn frekar til að fá betra útlit og betri sjálfsmynd. Þetta fer síðan út í ákveðna áráttuhegðun og átröskun getur þróast upp úr því. Er sveltið heldur áfram verður skortur á vitamínum og steinefnum, s.s. B-vitamínum og sínki og hungur og matarlyst minnkar í kjölfarið.

Annað dæmi er koffín notkun eins og neysla á kaffi, gosdrykkjum og súkkulaði. Þessi koffínþörf kemur oft þegar það er ójafnvægi á ákveðnum boðefnum og finnum við þetta helst í orkuleysi og jafnvel einbeitingarskorti. Þá leytum við í þessi efni til að reyna að bæta okkur upp þetta ójafnvægi eða vöntun.

Mikilvægt er að vanda val á fæðu í dag þar sem svo margt er í boði sem er ekki gott og jafnvel skaðlegt fyrir okkur. Það er mikilvægt að hlusta á á okkar innri líðan og að setja í samhengi hvað við látum ofan í okkur og hvernig okkur líður. Besti dómari á þessa hluti erum við sjálf, en lykillinn að því er að vera heiðarlegur við sjálfan sig og að hlustsa á þau skilaboð sem við erum að fá.